Bizi takip edin
Bizi takip edin
Kültür Sanat

Mekan’u Tılsım’da bir ozan: Delil Hıdır



20.9.2018 11:52:55
Dersimli Ozan Delil Hıdır’ın (Xıdır) Mekan Ü Tılsım albümündeki eserlerin söz ve müziklerinin niteliği ile Delil Hıdır’ın Kırmancki’ye olan hakimiyeti albümün daha ilk eserinde kendini göstermektedir.

Birleşmiş Milletler Eğitim Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) ‘nun yayınladığı "Tehlike Altındaki Diller Atlası"na göre, Türkiye'de 15 dil tehlike altında. Eğer bu dillerle ilgili gerekli çalışmalar yapılmazsa gelecekte kaybolup gidecekler.

KIRMANCKİ COĞRAFYASINDA İNSANSIZLAŞMA

30'dan fazla dilbilimcinin çalışmalarıyla ortaya çıkan atlasa göre bu dillerin arasında Kırmancki (Zazaca-Zazaki) de var.

Kırmancki’nin yoğunlukla konuşulduğu Tunceli, Erzincan, Erzurum, Varto coğrafyasında köy nüfusunun giderek azalması ve dilin ana mekanının insansızlaşması dilin kuşaktan kuşağa aktarılma olanağını yok ortadan kaldırıyor.

DİLİN YAŞAM KAYNAĞI TÜRKÜLER

Genç kuşaklar için Kırmancki ile tanışmalarının en basit yolu ise müzik…

Türküler, dil ile tanışmanın yanısıra o dil ile duygusal bağ kurmaya olanak tanıyor.

Bu nedenle, asırlar boyu sözel olarak aktarılmış ve yazı dili olamamış Kırmanci’nin korunması ve geleceğe aktarılmasında bu dilde yapılan müzik albümlerinin rolü büyük.

Eserlerin söz dizimi, telaffuzu, günümüzde artık kullanılmayan gün yüzüne çıkarılıp dolaşıma sokulmasında da Kımancki türkülerin önemi yadsınamaz.

Tüm bu nedenlerle Kırmancki dilinde müzem yapanların o dile hakimiyeti, türkü sözlerinin kalitesi büyük önem taşımaktadır.

Son yıllarda yapılan Kırmanci albümlerin kalitesindeki artış yok olmaya yüz tutmuş bu dilin yaşatılması adına umut verici.

DELİL HIDIR’IN TILSIMI

Dersimli Ozan Delil Hıdır’ın Mekan Ü Tılsım albümündeki eserlerin söz ve müziklerinin niteliği ile Delil Hıdır’ın Kırmancki’ye olan hakimiyeti albümün daha ilk eserinde kendini göstermektedir.

12 Eserden oluşan albümün ilk parçası “Çisme”…

Çisme, Kırmancki’de gamze demek.

Ancak günlük dilde kullanılmaya kullanılmaya, unutulmaya yüz tutmuş neredeyse antik bir özellik kazanmış kelimelerden…

Çisme, şiir ve müziğin oluşturduğu atmosferde şu dizelerle tekrar diriliyor adeta:

 

Çisme to rındekiye ze gula na Hevseli

Heştire çıme to ze awka eb u kevseri

Hesere to sano sere mı ze pewtane na wisari

Gamzen güzeldir, hevsel gülü misali

Göz yaşların ebu kevser suyu misali

Sevdan başıma vurmuş gürleyen göz misali

ANADOLU’NUN RUHU TÜRKÜLER

Anadolu’da konuşulan tüm diller bu toprakların ruhunun dile gelmesi, derdini, neşesini, özlemini anlatmasıdır. Anadolu’nun eşsiz  kültürünün yankılanmasıdır: “Gürleyen gök misali”

 

Dersim Halk Ozanları

Delil Xıdır- Mekan u Tılsım

Mim Production

mimproduction.net



İLGİLİ HABERLER